Nie tylko ile, ale także kiedy
Rachunek za energię coraz częściej zależy nie tylko od liczby zużytych kilowatogodzin, ale również od tego, w jakich godzinach energia jest pobierana z sieci. W taryfach dynamicznych cena energii może zmieniać się z godziny na godzinę, a przy fotowoltaice znaczenia nabiera dopasowanie zużycia do pory produkcji słonecznej.
To dlatego urządzenia takie jak bojler, pompa ciepła, klimatyzacja, ładowarka samochodu elektrycznego, zmywarka czy pralka mogą mieć większe znaczenie niż kiedyś. Jeżeli część zużycia da się przesunąć na tańsze lub bardziej słoneczne godziny, średni koszt energii może być niższy.
Czas letni jako przesunięcie aktywności
Czas letni przesuwa zegarową organizację dnia względem Słońca. Rano robi się według zegara nieco ciemniej, ale wieczorem dłużej pozostaje jasno. Historycznie jednym z argumentów za czasem letnim była oszczędność energii, głównie przez ograniczenie zużycia oświetlenia wieczorem.
Dziś ten efekt nie jest już tak prosty jak kiedyś. Oświetlenie LED zużywa mniej energii, a większe znaczenie mają klimatyzacja, ogrzewanie, elektronika, praca zdalna i profil aktywności domowników. Badania wskazują zwykle, że sam czas letni daje raczej niewielkie oszczędności energii elektrycznej, a efekt zależy od kraju, klimatu i stylu życia.
W dobie fotowoltaiki warto jednak spojrzeć na sprawę szerzej: nie tylko jako na prostą oszczędność energii, lecz także jako na lepsze dopasowanie godzin aktywności do jasnej części dnia. Jeżeli więcej życia domowego, pracy po pracy, ładowania urządzeń czy korzystania z usług przypada na godziny z naturalnym światłem, energia może być wykorzystywana bardziej świadomie.
Fotowoltaika zmieniła znaczenie południa
W systemie z dużą ilością fotowoltaiki środek dnia staje się okresem szczególnym. To wtedy instalacje PV produkują najwięcej energii. W wielu krajach rosnąca produkcja słoneczna powoduje, że w godzinach okołopołudniowych ceny energii bywają niższe, a czasem nawet ujemne.
Dla gospodarstwa domowego oznacza to prostą zasadę: im więcej zużycia można przesunąć na godziny wysokiej produkcji lub niskich cen, tym większy sens mają taryfy dynamiczne, automatyka oraz magazyny energii.
Co ma do tego strefa czasowa?
Strefa czasowa określa, jak godzina na zegarze układa się względem Słońca. Polska używa obecnie czasu środkowoeuropejskiego: CET zimą i CEST latem. Oznacza to UTC+1 w czasie zimowym i UTC+2 w czasie letnim.
Propozycja przejścia Polski do strefy EET/EEST oznaczałaby przesunięcie zegara o jedną godzinę do przodu względem obecnego czasu: zimą byłoby to UTC+2, a latem UTC+3. W praktyce dałoby to późniejsze zegarowe zachody Słońca przez cały rok.
Z punktu widzenia energii i komfortu życia oznaczałoby to więcej światła po pracy, szkole i codziennych obowiązkach. Dłuższy jasny wieczór może sprzyjać aktywności poza domem, przesuwaniu części zużycia energii na godziny dzienne oraz lepszemu wykorzystaniu potencjału fotowoltaiki i taryf dynamicznych.
Francja pokazuje, że strefa czasowa jest wyborem
Ciekawym przykładem jest Francja. Metropolitalna Francja korzysta z tej samej strefy urzędowej co Polska: CET zimą i CEST latem. Geograficznie leży jednak znacznie bardziej na zachód. W praktyce Francuzi korzystają więc z czasu bardziej „wschodniego” niż wynikałoby to z samego położenia kraju.
Efekt jest dobrze widoczny latem: w zachodniej Europie wieczory są według zegara bardzo długie. Nie wynika to wyłącznie z szerokości geograficznej, ale także z przyjętej strefy czasowej. To pokazuje, że urzędowy czas jest konwencją, którą państwa dobierają także pod rytm życia społecznego i gospodarczego.
Czas jako element świadomego korzystania z energii
Taryfy dynamiczne, magazyny energii, sterowniki, inteligentne gniazdka i automatyka domowa prowadzą do jednego wniosku: przyszły rachunek za prąd będzie coraz bardziej zależał od elastyczności. Liczy się nie tylko to, ile energii zużywamy, ale też kiedy ją pobieramy.
Dlatego dyskusja o czasie letnim i o strefie EET/EEST dla Polski nie jest wyłącznie ciekawostką kalendarzową. To również pytanie o to, jak lepiej zsynchronizować codzienne życie, światło dzienne, fotowoltaikę i ceny energii.
Więcej o inicjatywie zmiany strefy czasowej: zobacz serwis EET dla Polski. Hasło inicjatywy: „Podaruj sobie godzinę Słońca”.
Co można zrobić już dziś?
- sprawdzać ceny godzinowe energii na dziś i jutro,
- przesuwać pracę elastycznych urządzeń na tańsze godziny,
- rozważyć taryfę dystrybucyjną lepiej dopasowaną do profilu zużycia,
- korzystać z automatyki, sterowników lub inteligentnych gniazdek,
- analizować własny profil zużycia, zamiast patrzeć tylko na średnią cenę.
Pomóc w tym mogą: ceny godzinowe, kalkulator kosztów energii oraz przewodnik po taryfie dynamicznej.